काठमाडाैं । नोभेम्बर ५ का दिन विश्व इतिहास र राजनीतिमा अनेकौँ महत्त्वपूर्ण तथा ऐतिहासिक घटनाहरूका लागि चिनिन्छ। यस दिन घटेका प्रमुख राजनीतिक तथा ऐतिहासिक घटनाहरू मध्ये सन् २००६ नोभेम्बर ५ का दिन इराकको उच्च न्यायाधिकरणले मानवता विरुद्धको अपराध (दुपाइल नरसंहार) मा इराकका अपदस्थ राष्ट्रपति सद्दाम हुसेन लाई दोषी ठहर गर्दै झुन्ड्याएर मृत्युदण्डको सजाय सुनाएको थियो।

पानीपतको दोस्रो युद्ध (सन् १५५६) : भारतीय इतिहासमा निर्णायक मानिने पानीपतको दोस्रो युद्ध सन् १५५६ नोभेम्बर ५ का दिन भएको थियो। यस युद्धमा मुगल सम्राट अकबरका सेनापति बैरम खानको नेतृत्वमा रहेको सेनाले हिन्दू राजा हेमचन्द्र विक्रमादित्य (हेमू) लाई पराजित गरेको थियो, जसले भारतमा मुगल साम्राज्यको पकडलाई थप बलियो बनायो।

गनपाउडर प्लट / बारुद षड्यन्त्र विफलता (सन् १६०५): बेलायतको संसद् भवनलाई बारुद उडाएर राजा जेम्स प्रथमसहित संसदका उच्च पदस्थ व्यक्तिहरूलाई समाप्त पार्ने एक गुप्त राजनीतिक तथा धार्मिक षड्यन्त्र असफल भएको थियो। यस षड्यन्त्रका प्रमुख योजनाकारमध्येका एक गाई फक्सलाई संसद् भवनको तहखानेबाट बारुदका ब्यारेलसहित पक्राउ गरिएको थियो। बेलायतमा यो दिनलाई हरेक वर्ष ‘गाई फक्स नाइट’ वा ‘बोनफायर नाइट’ का रूपमा स्मरण गरिन्छ।

फ्रेंकलिन डी. रुजवेल्टद्वारा अमेरिकी इतिहासमा कीर्तिमान (सन् १९४०) : सन् १९४० नोभेम्बर ५ का दिन संयुक्त राज्य अमेरिकाका राष्ट्रपति फ्रेंकलिन डी. रुजवेल्ट अमेरिकी इतिहासमै पहिलो र एकमात्र पटक तेस्रो कार्यकाल का लागि राष्ट्रपतिमा निर्वाचित भएका थिए। यो अमेरिकी राजनीतिक इतिहासमा एक अभूतपूर्व घटना थियो।

पाकिस्तानमा बेनजीर भुट्टोको सरकार बर्खास्त (सन् १९९६): सन् १९९६ नोभेम्बर ५ का दिन पाकिस्तानका तत्कालीन राष्ट्रपति फारूख अहमद खान लेगारीले संविधानको विशेष अधिकार प्रयोग गर्दै प्रधानमन्त्री बेनजीर भुट्टोको सरकारलाई बर्खास्त गर्नुका साथै पाकिस्तानको राष्ट्रिय सभा भङ्ग गरेका थिए।

इराकका पूर्वराष्ट्रपति सद्दाम हुसेनलाई मृत्युदण्डको फैसला (सन् २००६): सन् २००६ नोभेम्बर ५ का दिन इराकको उच्च न्यायाधिकरणले मानवता विरुद्धको अपराध (दुपाइल नरसंहार) मा इराकका अपदस्थ राष्ट्रपति सद्दाम हुसेन लाई दोषी ठहर गर्दै झुन्ड्याएर मृत्युदण्डको सजाय सुनाएको थियो।

भारतद्वारा पहिलो अन्तरिक्ष अभियान ‘मङ्गलयान’ सफल प्रक्षेपण (सन् २०१३): राजनीतिक तथा सामरिक रूपमा कूटनीतिक महत्त्व राख्ने भारतको पहिलो अन्तरिक्ष अन्वेषण अभियान ‘मङ्गलयान’ भारतीय अन्तरिक्ष अनुसन्धान संगठनद्वारा सन् २०१३ नोभेम्बर ५ कै दिन श्रीहरिकोटाबाट सफलतापूर्वक प्रक्षेपण गरिएको थियो। यसले भारतलाई पहिलो प्रयासमै मङ्गल ग्रहको कक्षमा पुग्ने पहिलो एसियाली राष्ट्र बनाएको थियो।