काठमाडौं । एल निनो निरन्तर बलियो बन्दै गएकाले आगामी महिना विश्वाव्यापी मौसममा परिवर्तन आउने विश्व मौसम विज्ञान संगठन (डब्लुएमओ) ले जनाएको छ । अगस्ट र अक्टोबर २०२६ को बीचमा तापक्रममा महत्त्वपूर्ण परिवर्तन आउनेछ ।

यसले विश्वका धेरै भागहरूमा सामान्य भन्दा बढी तापक्रम हुने बताइएको छ । धेरै क्षेत्रहरूमा वर्षाको ढाँचा पनि उल्लेखनीय रूपमा परिवर्तन हुन सक्छ । यस पटक एल निनोसँगै, हिन्द महासागरमा बन्ने सकारात्मक हिन्द महासागर द्विध्रुवीयले पनि मौसमलाई असर गर्ने वैज्ञानिकहरू बताउँछन् ।

डब्लुएमओका अनुसार, आगामी महिनाहरूमा विश्वका अधिकांश भागहरूमा तापक्रम सामान्य भन्दा बढी हुने हुनेछ । अफ्रिका, दक्षिणी युरोप, अरब प्रायद्वीप, भारतीय उपमहाद्वीप, पूर्वी एशिया, मध्य अमेरिका, क्यारिबियन, दक्षिणी अफ्रिका, दक्षिण अमेरिकाका ठूला भागहरू र न्यूजील्याण्डमा गर्मी सामान्य भन्दा बढी हुन सक्छ । महासागरको तापक्रम पनि पहिले नै उल्लेखनीय रूपमा उच्च छ, जसले चरम मौसमी घटनाहरू बढाउन सक्ने बताइएको छ ।

धेरै देशहरूमा पानीको अभाव र बालीनालीको क्षति पनि हुने चेतावनी दिइएको छ ।

एल निनोको प्रभाव तापक्रममा मात्र सीमित हुनेछैन, यसले धेरै क्षेत्रहरूमा वर्षाको ढाँचालाई पनि परिवर्तन गर्न सक्ने डब्लुएमओले जनाएको छ । पूर्वी अफ्रिका, मध्य एसिया, दक्षिणी युरोप, पश्चिमी उत्तर अमेरिका र दक्षिणपूर्वी दक्षिण अमेरिकामा सामान्यभन्दा बढी वर्षा हुने अपेक्षा गरिएको छ । भारत, दक्षिणी र पूर्वी अष्ट्रेलिया, दक्षिणी मध्य अमेरिका, क्यारिबियनका केही भागहरू, उत्तरपश्चिमी दक्षिण अमेरिका र उत्तरी युरोप सहित सम्पूर्ण भारतीय उपमहाद्वीपमा सामान्यभन्दा कम वर्षा हुन सक्छ ।

विज्ञहरूका अनुसार बलियो एल निनो र सकारात्मक हिन्द महासागर द्विध्रुवीयले धेरै क्षेत्रहरूमा खडेरी, बाढी र डढेलो जस्ता प्राकृतिक प्रकोपहरूको जोखिम पनि बढाउन सक्छ । लामो समयसम्म गर्मीले कृषि, जलस्रोत र जनस्वास्थ्यलाई पनि असर गर्न सक्छ । धेरै देशहरूमा पानीको अभाव र बालीनालीको क्षति पनि हुने चेतावनी दिइएको छ ।

के हो एल निनो ?
एल निनो एक प्राकृतिक जलवायु घटना हो, जसमा मध्य र पूर्वी प्रशान्त महासागरमा समुद्रको तापक्रम सामान्य भन्दा बढी हुन्छ ।

यो घटना सामान्यतया प्रत्येक २ देखि ७ वर्षमा हुन्छ र लगभग ९ देखि १२ महिनासम्म रहन सक्छ । यसको प्रभाव प्रशान्त महासागरमा सीमित छैन, तर विश्वभरका धेरै देशहरूमा मौसमलाई असर गर्छ । यसको प्रभाव प्रत्येक वर्ष फरक हुन सक्छ किनभने यसले अन्य जलवायु प्रणालीहरूसँग मिलेर काम गर्छ ।