रियाद । साउदी अरबको महत्त्वपूर्ण ‘ईस्ट–वेस्ट’ तेल पाइपलाइनमा बिहीबार ड्रोन आक्रमण भएपछि पाइपलाइनको सञ्चालन अस्थायी रूपमा बन्द गरिएको छ । आक्रमणका कारण पाइपलाइनसँगै रहेका केही पम्पिङ स्टेसनमा आगलागी भएको र केही मानिस घाइते भएको साउदी अधिकारीहरूले बताएका छन् ।

अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार पाइपलाइन प्रणालीमा क्षेप्यास्त्र वा ड्रोनबाट आक्रमण भएको प्रारम्भिक अनुसन्धानले देखाएको छ । एक अमेरिकी अधिकारीले आक्रमणमा प्रयोग भएका ड्रोन इराकबाट आएको हुन सक्ने बताएका छन् । यद्यपि आक्रमणको जिम्मेवारी कसले लिएको भन्ने तत्काल स्पष्ट भएको छैन ।

साउदी ऊर्जा मन्त्रालयले शुक्रबार जारी गरेको वक्तव्यमा पाइपलाइनमा ‘धेरैपटक आक्रमण’ भएको र त्यसबाट केही मानिस घाइते भएको जनाएको छ । सुरक्षाका लागि पाइपलाइन बन्द गरिएको तथा त्यसको अवस्था मूल्याङ्कन गर्न र आवश्यक सुरक्षा उपाय अपनाउन टोली परिचालन गरिएको मन्त्रालयले जनाएको छ ।

साउदी विदेश मन्त्रालयले पनि रियाद र मदिना क्षेत्रमा रहेको ईस्ट–वेस्ट पाइपलाइनमा इराकबाट आएका धेरै ड्रोनले आक्रमण गरेको पुष्टि गरेको छ । आक्रमणबाट केही मानिस घाइते हुनुका साथै भौतिक क्षति भएको र क्षतिको मर्मत भइरहेको मन्त्रालयले जनाएको छ ।

आक्रमणपछि साउदी अरबले तत्काल प्रतिकार नगर्ने निर्णय गरेको छ । इराकका प्रधानमन्त्रीले आफ्नो देशको भूमिबाट साउदी अरब तथा छिमेकी मुलुकमाथि हुने आक्रमण रोक्न आवश्यक कदम चाल्ने प्रतिबद्धता जनाएपछि इराकी सरकारलाई त्यसका लागि अवसर दिन आफूले अहिले प्रतिकार नगरेको साउदी पक्षले जनाएको छ ।

इराक सरकारले पनि आक्रमणको निन्दा गर्दै घटनामा संलग्न व्यक्तिको पहिचानका लागि तत्काल अनुसन्धान सुरु गर्न आदेश दिएको जनाएको छ । इराकी सरकारी समाचार संस्था आईएनएका अनुसार इराकले आफ्नो भूभाग वा हवाई क्षेत्रलाई कुनै पनि देशमाथि आक्रमणका लागि प्रयोग हुन नदिने प्रतिबद्धता जनाएको छ ।

पम्पिङ स्टेसनमा ठुलो क्षति
उपग्रहबाट खिचिएका तस्बिरले पाइपलाइनका केही पम्पिङ स्टेसनमा ठुलो आगलागी भएको देखाएका छन् । अल–मिस्बाह नजिकको एउटा पम्पिङ स्टेसनमा व्यापक आगलागी भएको देखिएको छ भने अल–धेक्ट्रा क्षेत्रमा रहेको अर्को स्टेसनमा बिहीबार बाक्लो कालो धुवाँसहित आगो लागेको तस्बिर सार्वजनिक भएको छ ।

अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार पम्पिङ स्टेसनमा भएको क्षति मर्मत गर्न तुलनात्मक रूपमा कम समय लाग्न सक्छ । तर पाइपलाइनमै ठुलो क्षति भएको भए त्यसको मर्मत थप जटिल हुन सक्ने उनीहरूको भनाइ छ । क्षति पूर्ण रूपमा मर्मत गर्न कति समय लाग्छ भन्ने अहिलेसम्म स्पष्ट छैन ।

होर्मुज संकटपछि पाइपलाइनको महत्व
अमेरिका–इरान युद्धका कारण स्ट्रेट अफ होर्मुजबाट तेल ढुवानी प्रभावित भएपछि ईस्ट–वेस्ट पाइपलाइन साउदी अरबका लागि अझ महत्त्वपूर्ण बनेको छ ।

इरानले स्ट्रेट अफ होर्मुजबाट हुने तेल ढुवानी प्रभावकारी रूपमा अवरुद्ध गरेपछि साउदी अरबले दैनिक करिब ५० लाख ब्यारेल तेल फारसको खाडी हुँदै पठाउनुपर्ने अवस्थाबाट जोगाउन ईस्ट–वेस्ट पाइपलाइनमार्फत लाल सागरको यान्बु बन्दरगाहतर्फ पठाउँदै आएको छ ।

तर यमनमा इराननिकट हुथी समूहले लाल सागरबाट बाब अल–मन्देब हुँदै जाने साउदी तेलवाहक जहाजलाई निशाना बनाउने चेतावनी दिँदै आएको छ । त्यसैले साउदी तेल निर्यातको वैकल्पिक मार्गसमेत जोखिममा पर्न सक्ने चिन्ता बढेको छ ।

पाइपलाइनमाथिको पछिल्लो आक्रमणले मध्यपूर्वमा जारी युद्धको प्रभाव ऊर्जा पूर्वाधारसम्म फैलिँदै गएको संकेत गरेको छ । यसैबिच, मध्यपूर्वमा बढ्दो तनावका कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य यसै साता प्रति ब्यारेल १०० अमेरिकी डलरभन्दा माथि पुगेको छ ।

इरानसँगको युद्धका क्रममा इरानसमर्थित इराकी मिलिसिया र यमनका हुथी समूहलाई आफ्नो रणनीतिक उद्देश्य पूरा गर्न प्रयोग गर्न सक्ने चेतावनी यसअघि नै दिइएको अमेरिकी अधिकारीहरूको भनाइ छ ।

यस घटनाले साउदी अरबको तेल उत्पादनभन्दा पनि तेल निर्यात गर्ने पूर्वाधारको सुरक्षामाथि बढ्दो जोखिम देखाएको छ । विश्व बजारमा ठुलो हिस्सा आपूर्ति गर्ने साउदी अरबको तेल पूर्वाधारमा हुने कुनै पनि लामो अवरोधले अन्तर्राष्ट्रिय तेल बजारमा थप मूल्यवृद्धि र आपूर्ति संकट निम्त्याउन सक्ने चिन्ता छ ।