काठमाडौं । अमेरिकाको पहलमा वासिङ्टनमा सम्पन्न उच्चस्तरीय वार्तापछि इजरायल र लेबनानबीच युद्धविराम लागू गर्ने सहमति भएको घोषणा गरिएको छ। तर इरान समर्थित हिजबुल्लाहले गोलीबारी पूर्ण रूपमा बन्द नभएसम्म कुनै पनि सहमति कार्यान्वयन नहुने अडान दोहोर्‍याएपछि सम्झौताको प्रभावकारितामाथि प्रश्न उठेको छ।

दुवै मुलुकबीच औपचारिक कूटनीतिक सम्बन्ध नरहे पनि संयुक्त वक्तव्यमा ‘पाइलट जोन’ नामक विशेष नियन्त्रण क्षेत्र स्थापना गर्ने सहमति भएको उल्लेख गरिएको छ। उक्त क्षेत्रमा लेबनानी सेनाले सुरक्षा नियन्त्रण सम्हाल्ने तथा गैरराज्य सशस्त्र समूहहरूको गतिविधि नियन्त्रण गर्ने व्यवस्था प्रस्ताव गरिएको छ।

युद्धविराम घोषणा भएलगत्तै पनि सीमावर्ती क्षेत्रमा सैन्य गतिविधि रोकिएको छैन। हिजबुल्लाहले इजरायली सेनामाथि आक्रमण जारी राखेको जनाएको छ भने इजरायली कारबाहीका कारण दक्षिणी लेबनानमा कम्तीमा १० जनाको मृत्यु भएको दाबी गरिएको छ। सम्झौता सार्वजनिक भएको केही घण्टापछि उत्तरी इजरायलमा शंकास्पद हवाई गतिविधि देखिएपछि सुरक्षा सतर्कता बढाइएको थियो।

संयुक्त वक्तव्यअनुसार युद्धविरामको पूर्ण कार्यान्वयनका लागि हिजबुल्लाहले सम्पूर्ण गोलीबारी बन्द गर्नुपर्ने तथा उसका लडाकुहरू दक्षिणी लेबनानबाट हट्नुपर्ने सर्त राखिएको छ। वासिङ्टनमा सम्पन्न वार्ता लेबनानी र इजरायली प्रतिनिधिहरूबीच भएको प्रत्यक्ष संवादको चौथो चरण रहेको जनाइएको छ। मार्च २ मा पुनः चर्किएको द्वन्द्वपछि वार्ता प्रक्रिया अघि बढाइएको हो।

दुवै पक्षले आगामी जुन २२ सुरु हुने सातामा पुनः वार्ता गर्ने सहमति पनि गरेका छन्। त्यस वार्ताको उद्देश्य दीर्घकालीन शान्ति सम्झौताका लागि आधार तयार गर्नु रहेको बताइएको छ।

यसबीच अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले लेबनानको द्वन्द्व र इरानसँग सम्बन्धित क्षेत्रीय तनावलाई अलग-अलग रूपमा हेर्नुपर्ने धारणा व्यक्त गरेका छन्। यता इरानका विदेश मन्त्री अब्बास अराघचीले भने यी घटनाहरू परस्पर सम्बन्धित रहेको दाबी गर्दै बेरुतमाथि थप आक्रमण भए युद्ध पुनः पूर्ण रूपमा भड्किन सक्ने चेतावनी दिएका छन्।

इजरायली सेनाले लेबनानबाट आफ्नो क्षेत्रमा प्रवेश गर्न खोजेको एक हवाई वस्तु तथा दुईवटा प्रक्षेप्य नष्ट गरिएको जनाएको छ। त्यसको प्रत्युत्तरमा हिजबुल्लाहले युद्धविराम उल्लंघन भएको आरोप लगाउँदै उत्तरी इजरायलका सैन्य लक्ष्यहरूमा रकेट प्रहार गरेको दाबी गरेको छ।

बिहीबार बिहान हिजबुल्लाहले दक्षिणी लेबनानको अल-कान्तारा क्षेत्रमा रहेका इजरायली सैनिक तथा सैन्य सवारी साधनहरूलाई लक्षित गरी रकेट आक्रमण गरेको जनाएको छ। साथै चकिफ किल्ला नजिक रहेको इजरायली कमान्ड पोस्टमाथि दुईवटा ड्रोन आक्रमण गरिएको दाबी पनि गरिएको छ।

यसअघि अप्रिल १७ देखि लागू गर्ने भनिएको युद्धविराम प्रयास पनि सफल हुन सकेको थिएन। दुवै पक्षले एकअर्कामाथि सहमति उल्लंघन गरेको आरोप लगाउँदै आक्रमण जारी राखेका थिए। हिजबुल्लाहका वरिष्ठ अधिकारी महमुद कोमातीले आंशिक युद्धविराम स्वीकार्य नहुने स्पष्ट पारेका थिए।

द्वन्द्वका कारण मानवीय क्षति पनि बढ्दै गएको छ। लेबनानको सरकारी समाचार संस्था राष्ट्रिय समाचार एजेन्सी (एनएनए) का अनुसार राजधानी बाहिरको मुख्य राजमार्गमा एउटा सवारी साधनलाई लक्षित गरी आक्रमण गरिएको छ। इजरायली सेनाले दक्षिणी क्षेत्रका विभिन्न गाउँ खाली गर्न चेतावनी दिएपछि २० भन्दा बढी स्थानमा सैन्य कारबाही भएको जनाइएको छ।

लेबनानको स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार टायर सहर नजिकको अल-हवास क्षेत्रमा भएको आक्रमणमा चार सिरियाली र दुई प्यालेस्टिनी नागरिकको मृत्यु भएको छ। यद्यपि इजरायली सेनाले उक्त क्षेत्रमा आक्रमण भएको जानकारी आफूहरूसँग नरहेको जनाएको छ।

स्वास्थ्य मन्त्रालयले दक्षिणी क्षेत्रमा एम्बुलेन्समाथि पनि आक्रमण भएको जनाएको छ। अमल आन्दोलनसँग सम्बद्ध रिसाला स्काउट्स एसोसिएसनका दुई प्यारामेडिक्सको मृत्यु भएको तथा स्वास्थ्य सामग्री बोकेका एम्बुलेन्सहरू क्षतिग्रस्त भएको उल्लेख गरिएको छ।

त्यसैगरी जिब्डिन क्षेत्रमा इस्लामिक स्वास्थ्य समितिसँग आबद्ध एम्बुलेन्स टोलीमाथि भएको अर्को आक्रमणमा थप एक स्वास्थ्यकर्मीको ज्यान गएको एनएनएले जनाएको छ। द्वन्द्व सुरु भएयता कम्तीमा १३० जना आपतकालीन तथा स्वास्थ्य सेवामा संलग्न व्यक्तिको मृत्यु भइसकेको विवरण सार्वजनिक गरिएको छ।

लेबनानी सेनाले इजरायली आक्रमणमा आफ्ना एक सैनिकको मृत्यु भएको तथा छुट्टाछुट्टै घटनामा एक अधिकारी र एक सैनिक घाइते भएको जनाएको छ। सेनाले आफ्ना जनशक्ति, सैन्य सवारी साधन तथा संरचनाहरूलाई योजनाबद्ध रूपमा निशाना बनाइएको आरोप लगाउँदै घटनाको निन्दा गरेको छ।